Hotchland Nutrition - Vitamins for Life!

Các triệu chứng đau đầu khác nhau?

0 Comments


Có nhiều loại triệu chứng đau đầu, khác nhau do từng nguyên nhân và tính chất của chúng. Mặc dù hầu hết đau đầu kéo dài khá ngắn và hiếm khi thật sự gây lo ngại. Nhưng việc nhận biết các loại đau đầu có thể cho giúp bạn lựa chọn cách điều trị tốt nhất và liệu có cần đi khám bác sĩ hay không.

Nhức đầu là một triệu chứng phổ biến. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, nhiều người bị nhức đầu từ thời điểm này đến thời điểm khác.

Nhức đầu đôi khi gây ra đau đớn và suy nhược, phần lớn có thể được điều trị bằng thuốc giảm đau đơn giản và sẽ biến mất trong vòng vài giờ. Tuy nhiên, các cơn đau đầu lặp đi lặp lại hoặc một số loại đau đầu nhất định có thể là dấu hiệu của bệnh nghiêm trọng hơn.

Bài viết này nói về một số loại đau đầu phổ biến nhất, cùng với nguyên nhân, cách điều trị, phòng ngừa và khi nào thì bạn cần gặp bác sĩ.

The International Classification of Headache Disorders (ICHD) định nghĩa hơn 150 loại đau đầu khác nhau. Chúng được chia thành hai loại chính: nguyên phát và thứ phát.

Nội Dung

Đau đầu nguyên phát

Nhức đầu primary là nhức đầu không phải do một nguyên nhân khác gây ra – mà nó chính là tác nhân đó. Ví dụ như đau nửa đầu và nhức đầu do căng thẳng.

1. Đau nửa đầu (Migraines)

Một người bị chứng đau nửa đầu sẽ đặc biệt cảm thấy một cơn đau nhói dữ dội ở một bên đầu.

Những người bị đau có thể dễ nhạy cảm với ánh sáng, âm thanh và mùi. Buồn nôn và ói mửa cũng rất phổ biến.

Khoảng một phần ba số người trải qua cảm giác cảnh báo trước khi bắt đầu đau nửa đầu. Đây là những rối loạn thị giác và triệu chứng thường kéo dài từ 5 đến 60 phút. Chúng có thể bao gồm:

  • nhìn thấy các đường ngoằn ngoèo, đèn nhấp nháy hoặc đốm
  • mất một phần thị lực
  • Cảm giác châm chích
  • cơ bị yếu
  • khó khăn nói chuyện
Các triệu chứng đau nửa đầu

Hãy lưu ý rằng các triệu chứng trên cũng là dấu hiệu cảnh báo của đột quỵ hoặc viêm màng não. Bất cứ ai dù là lần đầu trải nghiệm các triệu chứng trên cũng đều nên liên hệ bác sĩ ngay lập tức.

Chứng đau nửa đầu có xu hướng dễ tái phát và mỗi đợt đau có thể kéo dài tới 3 ngày. Đối với nhiều người, nó giống như một căn bệnh kinh niên.

Mặc dù chứng đau nửa đầu có thể xảy ra ở cả người lớn và trẻ em, nhưng khả năng mắc bệnh ở nữ có thể cao hơn gấp ba lần so với nam giới. Tần suất cơn đau có thể dao động từ vài lần một tuần hoặc chỉ vài lần một năm.

Nguyên nhân của chứng đau nửa đầu thường được rõ ràng. Tuy nhiên, nó thường gặp phải như di truyền ở các thành viên trong gia đình. Chứng đau nửa đầu cũng phổ biến hơn với những người từng gặp các bệnh như trầm cảm và động kinh.

Xem thêm: Đau Nửa Đầu – Cơn Ác Mộng Của Không Ít Người

Các tác nhân gây đau nửa đầu có thể bao gồm:

  • căng thẳng và lo lắng
  • gián đoạn giấc ngủ
  • thay đổi nội tiết tố
  • bỏ bữa
  • mất nước
  • tác dụng phụ của một số thực phẩm và thuốc
  • ánh sáng chói hoặc tiếng ồn lớn

Thuốc giảm đau không kê đơn (OTC), chẳng hạn như ibuprofen hoặc aspirin, có thể giảm cơn đau đầu hoặc ngăn cơn đau kéo dài.

Các bác sĩ có thể kê một loại thuốc chống nôn để giảm buồn nôn, chẳng hạn như metoclopramide hoặc ondansetron. Các loại thuốc đặc trị đau nửa đầu cũng là một lựa chọn phổ biến.

Cơn đau cũng có thể được giảm bớt bằng cách:

  • nghỉ ngơi trong một nơi tối và yên tĩnh
  • đặt một túi nước đá hoặc một miếng vải lạnh lên trán
  • uống đủ nước

Đối với chứng đau nửa đầu nghiêm trọng khó điều trị hơn, các bác sĩ có thể kê một loại thuốc gọi là triptan, chẳng hạn như sumatriptan hoặc rizatriptan. Người bệnh nên dùng các loại thuốc ngay khi các triệu chứng đau nửa đầu bắt đầu để đạt hiệu quả tốt nhất.

Những người bị chứng đau nửa đầu mãn tính nên đi khám bác sĩ để điều trị dự phòng. Một bác sĩ có thể chẩn đoán một người bị chứng đau nửa đầu mãn tính nếu họ bị đau đầu liên tục:

  • hơn 15 ngày mỗi tháng
  • trong khoảng thời gian 3 tháng
  • trong đó có ít nhất tám biểu hiện của triệu chứng đau nửa đầu

Các lựa chọn thuốc để phòng ngừa chứng đau nửa đầu bao gồm topiramate, propranolol và amitriptyline. Các lựa chọn khác có thể xem xét như bổ sung chế độ ăn uống, thiền, châm cứu và liệu pháp điều trị thần kinh, bao gồm sử dụng các xung điện nhẹ cho các dây thần kinh.

2. Đau đầu do căng thẳng (Tension headaches)

Đau đầu do căng thẳng rất phổ biến, và hầu hết mọi người sẽ thỉnh thoảng gặp chúng. Chúng có biểu hiện như một cơn đau âm ỉ, liên tục ở hai bên đầu.

Đau đầu do căng thẳng từ công việc, học tập

Các triệu chứng khác có thể bao gồm:

  • đau mặt, đầu, cổ và vai
  • một cảm giác áp lực sau đôi mắt
  • nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh

Những cơn đau đầu này thường kéo dài từ 30 phút đến vài giờ. Mức độ nghiêm trọng có thể khác nhau, nhưng chúng hiếm khi ảnh hưởng đến các hoạt động bình thường.

Nguyên nhân của đau đầu do căng thẳng là không rõ ràng, nhưng căng thẳng, lo lắng và trầm cảm là những tác nhân phổ biến.

Các nguyên nhân có thể khác bao gồm:

  • mất nước
  • tiếng ồn lớn
  • thiếu tập thể dục
  • thiếu ngủ
  • tư thế xấu
  • bỏ bữa
  • mỏi mắt

Thuốc giảm đau không kê đơn, chẳng hạn như ibuprofen, acetaminophen và aspirin thường rất hiệu quả trong việc ngăn chặn hoặc giảm đau. Người bệnh khi bị đau đầu hơn 15 ngày mỗi tháng trong hơn 90 ngày nên đi khám bác sĩ.

Thay đổi lối sống và một số phương pháp điều trị khác có thể giúp ngăn ngừa đau đầu do căng thẳng:

  • ngủ đủ giấc
  • tập thể dục thường xuyên và kéo dài
  • cải thiện tư thế ngồi và đứng
  • kiểm tra mắt
  • kiểm soát căng thẳng, lo lắng hoặc trầm cảm
  • châm cứu 

Xem thêm 10 cách giảm stress hay nhất

3. Đau đầu theo cụm (Cluster headaches)

Đau đầu theo cụm là những cơn đau đầu nghiêm trọng và dễ tái phát có khả năng xuất hiện ở nam giới cao hơn sáu lần so với phụ nữ. Có thể mô tả cơn đau rát hoặc đau dữ dội ở phía sau hoặc xung quanh mắt.

Các triệu chứng khác của đau đầu cụm có thể bao gồm:

  • mắt chảy nước
  • mí mắt sưng
  • bị nghẹt hoặc chảy nước mũi
  • nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh
  • bồn chồn hoặc kích động
Triệu chứng đau đầu theo từng cụm

Nhức đầu cụm thường đột ngột, không có cảnh báo và kéo dài từ 15 phút đến 3 giờ. Mọi người có thể trải nghiệm tới tám cơn đau mỗi ngày.

Cơn đau có xu hướng xảy ra theo cụm hàng ngày và kéo dài trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Chúng thường diễn ra vào cùng một thời điểm trong ngày, thường có thể là một vài giờ sau khi ngủ vào ban đêm.

Bất kỳ ai gặp phải các triệu chứng này – đôi khi có thể bị nhầm với sốt hoa cỏ – nên tham khảo ý kiến bác sĩ.

Nguyên nhân của đau đầu theo cụm thường không rõ ràng, nhưng chúng có nhiều khả năng xảy ra ở những người thường xuyên hút thuốc. Mọi người cũng không nên uống nhiều rượu trong lúc đau đầu.

Những người lần đầu tiên bị đau đầu theo cụm nên gặp bác sĩ, vì nó có thể là một dấu hiệu của bệnh lý nghiêm trọng.

 Các phương pháp giúp điều trị để giảm mức độ nghiêm trọng và tần suất của các cơn đau đầu:

  • topiramate
  • sumatriptan
  • verapamil
  • steroids
  • melatonin
  • Liệu pháp oxygen
  • lithium

Các bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật trong những trường hợp rất khó điều trị.

Xem thêm: Rối loạn tiền đình – Biểu hiện, nguyên nhân và cách phòng tránh

4. Đau đầu do gắng sức (Exertional headaches)

Đau đầu do gắng sức gây ra bởi việc tập thể dục hoặc hoạt động quá sức.

Những cơn đau đầu này thường rất ngắn nhưng đôi khi có thể kéo dài đến 2 ngày. Chúng biểu hiện như một cơn đau nhói ở khắp đầu và phổ biến hơn ở những người có tiền sử bị đau nửa đầu. 

Hầu hết các cơn đau có thể được điều trị bằng thuốc giảm đau không kê dơn. Uống thuốc chống viêm không steroid (NSAID) hoặc thuốc chẹn beta trước khi tập luyện có thể giúp ngăn ngừa cơn đau đầu, cũng như ngăn đau đầu trong lúc khởi động.

5. Đau đầu trong lúc ngủ (Hypnic headaches)

Nhức đầu hypnic là một tình trạng hiếm gặp thường xuất hiện những người 50 tuổi nhưng có thể gặp phải sớm hơn. Còn được gọi là đồng hồ báo thức đau đầu, đánh thức mọi người trong đêm.

Đau đầu trong lúc ngủ bao gồm đau nhói nhẹ đến trung bình ở cả hai bên đầu. Nó có thể kéo dài đến 3 giờ và các triệu chứng khác là buồn nôn và nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh.

Mọi người có thể bị đau vài lần mỗi tuần. Nguyên nhân của đau đầu trong lúc ngủ chưa được hiểu rõ và không có nguyên nhân rõ ràng.

Mặc dù đau đầu trong lúc ngủ không quá nghiêm trọng, nhưng với người già lần đầu gặp phải bất kỳ loại đau đầu mới nào đều nên đi khám bác sĩ.

Sự lựa chọn điều trị hàng đầu là caffeine, uống dưới dạng viên hoặc uống cà phê trước khi đi ngủ. Các lựa chọn thuốc khác bao gồm indomethacin, melatonin và lithium.

Đau đầu thứ phát

Đau đầu thứ phát là triệu chứng do một vấn đề khác, chẳng hạn như đau đầu do chấn thương đầu hoặc hạ caffeine đột ngột.

6. Đau đầu do lạm dụng thuốc (Medication-overuse headaches)

Nhức đầu do lạm dụng thuốc (MOH) – đôi khi được gọi là đau đầu tái phát – là loại đau đầu thứ phát phổ biến nhất. Một MOH được báo hiệu bằng những cơn đau đầu thường xuyên hoặc hàng ngày với các triệu chứng đau đầu tương tự như do căng thẳng hoặc đau nửa đầu.

Những cơn đau ban đầu được thuyên giảm bởi thuốc giảm đau nhưng sau đó lại tái phát.

MOH có thể là tác dụng phụ của việc dùng thuốc giảm đau trong hơn 15 ngày trong một tháng.

Các loại thuốc có thể gây ra MOH bao gồm:

  • opioids
  • acetaminophen
  • triptans, chẳng hạn như sumatriptan
  • NSAID, chẳng hạn như aspirin và ibuprofen
Các triệu chứng đau đầu do lạm dụng thuốc

Một MOH vẫn có thể xảy ra mặc dù dùng theo đơn và có chỉ dẫn. Tuy nhiên, MOH chủ yếu xuất hiện ở những người dùng thuốc giảm đau đặc biệt để điều trị đau đầu.

Phương pháp điều trị duy nhất cho MOH là ngừng dùng thuốc sau những cơn đau đầu. Bất cứ ai ngừng thuốc đều nên được thực hiện dưới sự giám sát của bác sĩ. Bác sĩ sẽ đưa ra một kế hoạch và có thể kê toa các loại thuốc khác có thể giúp quá trình ngưng dùng thuốc dễ dàng hơn.

Các triệu chứng có khả năng nặng hơn trước khi được cải thiện sau khi ngừng thuốc. Nhức đầu thường sẽ chấm dứt trong vòng 10 ngày.

Hầu hết mọi người bị đau đầu lại trong vòng 2 tháng. Nên cân nhắc nếu muốn bắt đầu dùng lại các loại thuốc giảm đau trong tương lai.

Các bước sau đây có thể giúp hạn chế ngăn ngừa MOH:

  • tránh sử dụng codein
  • uống thuốc giảm đau đầu không quá 2 ngày trong một tuần
  • sử dụng thuốc phòng ngừa đau nửa đầu mãn tín

7. Đau đầu xoang (Sinus headaches)

Nhức đầu xoang là do viêm xoang – sưng xoang – thường là kết quả của nhiễm trùng hoặc dị ứng.

Các triệu chứng đau đầu xoang bao gồm đau âm ỉ, đau nhói quanh mắt, má và trán. Cơn đau có thể trở nên tồi tệ hơn khi di chuyển hoặc căng thẳng và đôi khi có thể lan đến răng và hàm.

Những cơn đau đầu này thường đi kèm với dịch mũi màu xanh lá cây hoặc màu vàng. Các triệu chứng khác có thể bao gồm nghẹt mũi, sốt, buồn nôn và nhạy cảm với ánh sáng hoặc âm thanh.

Đau đầu xoang khá hiếm. Nếu không có triệu chứng ở mũi, đau đầu kiểu này có nhiều khả năng là đau nửa đầu.

Đau đầu xoang có thể được điều trị bằng thuốc giảm đau OTC và thuốc thông mũi. Mọi người nên đi thăm khám ý tế nếu các triệu chứng không cải thiện trong vòng một tuần.

Một bác sĩ có thể kê toa thuốc kháng sinh nếu họ nghĩ rằng nhiễm trùng do vi khuẩn gây ra đau đầu, hoặc thuốc kháng histamine trong trường hợp dị ứng. Các bác sĩ cũng có thể kê toa thuốc xịt mũi corticosteroid để giúp giảm sưng.

Để chẩn đoán nguyên nhân cơ bản của viêm xoang, bác sĩ có thể chỉ định một cá nhân đến bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng. Trong một số trường hợp, phẫu thuật có thể được yêu cầu.

8. Đau đầu liên quan đến caffeine (Caffeine-related headaches)

Tiêu thụ caffeine quá nhiều – hơn 400 miligam (mg), hoặc khoảng 4 tách cà phê – đôi khi có thể dẫn đến đau đầu.

Ở những người tiêu thụ hơn 200 mg caffeine mỗi ngày trong hơn 2 tuần, việc ngưng caffeine có thể dẫn đến chứng đau nửa đầu. Chúng thường xuất hiện trong vòng 24 giờ sau khi dừng đột ngột.

Các triệu chứng khác của đau đầu có thể bao gồm:

  • mệt mỏi
  • khó tập trung
  • tâm trạng chán nản hoặc cáu kỉnh
  • buồn nôn

Các triệu chứng thường thuyên giảm trong vòng một giờ sau khi uống caffeine hoặc sẽ hết hẳn trong vòng 7 ngày sau khi ngưng hẳn caffeine.

Tác dụng của caffeine thay đổi tùy theo từng người, nhưng giảm lượng caffeine có thể làm giảm nguy cơ bị đau đầu. Hạn chế tiêu thụ caffeine được khuyến nghị cho những người mắc chứng đau nửa đầu mãn tính.

9. Nhức đầu do chấn thương (Head-injury headaches)

Các va chạm nhỏ tác động vào đầu và cổ là khá phổ biến và thường không có gì phải lo lắng.

Đôi khi, đau đầu có thể xuất hiện ngay lập tức hoặc ngay sau đó. Chúng giống như chứng đau nửa đầu hoặc đau đầu do căng thẳng và thường có thể được điều trị bằng thuốc giảm đau OTC.

Bất cứ ai gặp phải những cơn đau đầu dai dẳng hoặc tồi tệ hơn nên đi khám bác sĩ. Đặc biệt gọi xe cứu thương đối với các trường hợp chấn thương nghiêm trọng ở đầu, hoặc nếu ai đó gặp các triệu chứng sau đây do bất kỳ chấn thương đầu nào:

  • bất tỉnh
  • co giật
  • nôn
  • mất trí nhớ
  • hoang mang
  • vấn đề về thị lực hoặc thính giác
Các triệu chứng đau đầu sau chấn thương tai nạn

Đau đầu sau chấn thương cũng có thể xuất hiện nhiều tháng sau lúc bị chấn thương, khiến ta khó chẩn đoán. Đôi khi có thể xảy ra hàng ngày và kéo dài đến 12 tháng.

10. Đau đầu kinh nguyệt (Menstrual headaches)

Nhức đầu thường liên quan đến sự thay đổi nồng độ hormone. Ở phụ nữ, chứng đau nửa đầu có mối liên hệ với các giai đoạn thay đổi tự nhiên của nồng độ estrogen.

Những cơn đau nửa đầu do kinh nguyệt này xuất hiện ở những ngày trước hoặc trong kỳ kinh, hoặc đôi khi trong thời kỳ rụng trứng. Các triệu chứng tương tự như chứng đau nửa đầu không có chói sáng aura nhưng có thể kéo dài hơn hoặc suy nhược hơn.

Nhức đầu liên quan đến nội tiết tố cũng có thể được gây ra bởi:

  • thuốc tránh thai
  • thời kỳ mãn kinh
  • thai kỳ

Điều trị đau đầu do kinh nguyệt cũng giống như điều trị chứng đau nửa đầu không có aura.

Các bác sĩ có thể tư vấn về các biện pháp phòng ngừa có thể, chẳng hạn như:

  • liệu pháp nội tiết
  • dùng triptan hoặc NSAID trong kỳ kinh nguyệt
  • kế hoạch tránh thai không dùng thuốc, chẳng hạn như bỏ thuốc tránh thai
  • liệu pháp thay thế hormone cho phụ nữ trải qua thời kỳ mãn kinh

11. Đau đầu do say rượu vào ngày hôm sau (Hangover headaches)

Uống quá nhiều rượu có thể dẫn đến đầu đau nhói vào sáng hôm sau hoặc thậm chí vào cuối ngày hôm đó. Những cơn đau đầu giống như đau nửa đầu này thường được cảm nhận ở cả hai bên đầu và trở nên tồi tệ hơn khi di chuyển. Một số người bị đau đầu hangover cũng có thể bị buồn nôn và nhạy cảm với ánh sáng. 

Không có cách chữa trị cho đau đầu do say rượu vào ngày hôm sau (hangover), nhưng có thể làm giảm các triệu chứng bằng cách uống nhiều nước và ăn thực phẩm chứa đường. Thuốc giảm đau OTC có thể giúp giảm hoặc chấm dứt cơn đau đầu.

Các triệu chứng hangover có xu hướng biến mất trong vòng 72 giờ.

Có thể giảm tình trạng hangover bằng cách:

  • uống có chừng mực
  • không uống khi bụng đói
  • uống nước trong lúc uống rượu và trước khi đi ngủ

Xem thêm: 6 Nguyên Nhân Gây Đau Đầu Vào Mỗi Buổi Sáng

Khi nào thì nên gặp bác sĩ

Hầu hết các cơn đau đầu hiếm khi là một dấu hiệu của một bệnh nghiêm trọng hơn và hầu hết mọi người có thể kiểm soát chúng một cách hiệu quả với thuốc giảm đau OTC.

Tuy nhiên, bất cứ ai gặp phải những cơn đau đầu dữ dội, dai dẳng, tái phát hoặc tồi tệ hơn thì nên tham khảo ý kiến bác sĩ.

Nên tham khảo ý kiến bác sĩ nếu tình trạng đau đầu biến chuyển nặng hơn hoặc kéo dài

Hỗ trợ y tế khẩn cấp trong những trường hợp triệu chúng đau đầu sau:

  • những cơn đau đầu xuất hiện rất đột ngột và vô cùng đau đớn
  • đau đầu định kỳ ở trẻ em
  • đau đầu sau một cú đánh vào đầu
  • đau đầu liên quan đến nhầm lẫn hoặc rối loạn tầm nhìn, cân bằng hoặc lời nói
  • đau đầu liên quan đến tê hoặc yếu
  • đau đầu liên quan đến sốt, co giật hoặc bất tỉnh
  • đau đầu kèm theo cứng cổ hoặc phát ban
  • đau đầu liên quan đến nôn mửa kéo dài