7 bước sơ cứu đột quỵ trong trường hợp khẩn cấp

Đột quỵ (hay còn gọi là tai biến mạch máu não) là một tình trạng nguy hiểm đến tính mạng. Đột quỵ thường xảy ra đột ngột, nhưng trong một số trường hợp cơ thể có thể xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo sớm mà nhiều người dễ bỏ qua. Bài viết này hướng dẫn bạn cách xử trí và sơ cứu đột quỵ nhanh khi thật sự khẩn cấp.

Cách sơ cứu người bị đột quỵ (sơ cứu người bị tai biến)

Đột quỵ có thể gây mất thăng bằng hoặc bất tỉnh, có thể bị ngã. Nếu bạn nghĩ rằng bạn hoặc ai đó xung quanh bạn có thể bị đột quỵ, hãy làm theo các bước sau:

1. Gọi cấp cứu và y tế khẩn cấp

Nếu bạn có các triệu chứng đột quỵ, hãy nhờ người khác gọi cho bạn. Giữ bình tĩnh nhất có thể trong khi chờ đợi sự trợ giúp khẩn cấp.

2. Nếu bạn đang chăm sóc người khác bị đột quỵ

Hãy đảm bảo rằng họ đang ở tư thế an toàn, thoải mái. Tốt hơn là nên đặt người họ nằm nghiêng sang một bên với đầu hơi nâng lên và đã phòng trước trường hợp người bệnh bị nôn.

• Kiểm tra xem họ có thở không. Nếu họ không thở, hãy thực hiện hô hấp nhân tạo. Nếu họ cảm thấy khó thở, hãy nới lỏng quần áo bó sát, chẳng hạn như cà vạt hoặc khăn quàng cổ.

• Bạn nên nói chuyện với họ bằng một giọng điệu bình tĩnh, để trấn an họ.

• Đắp chăn để giữ ấm, tuyệt đối không cho họ ăn hoặc uống gì.

• Nếu người đó có biểu hiện yếu ở tay chân, hãy tránh di chuyển họ.

• Quan sát kỹ người đó xem có bất kỳ thay đổi nào về tình trạng bệnh không. Hãy ghi nhớ để nói lại với người hỗ trợ cấp cứu về các triệu chứng của họ và đặc biệt từ lúc nào họ bắt đầu có các biểu hiện đó. Hãy nhớ đề cập đến việc người đó có bị ngã hoặc đập đầu ở đâu hay không.

3. Nhận biết các dấu hiệu của đột quỵ

Tất nhiên để có thể sơ cứu đột quỵ đúng người, đúng lúc, bạn cần biết các triệu chứng và dấu hiệu bệnh để có thể phát hiện tình trạng đột quỵ kịp thời.

Dấu hiệu đột quỵ theo quy tắc FAST

Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của đột quỵ, các triệu chứng có thể lướt qua hoặc nghiêm trọng. Trước khi bạn có ý định giúp đỡ hãy sử dụng “FAST”, viết tắt của:

• Face: Mặt có bị tê hay bị xệ một bên không?

• Arm: Một cánh tay bị tê hoặc yếu hơn cánh tay kia? Một cánh tay có thấp hơn cánh tay kia khi cố gắng nâng cả hai cánh tay lên không?

• Speak: Lời nói có bị nói lắp hoặc bị cắt xén không?

• Time: Nếu bạn trả lời có cho bất kỳ điều nào ở trên, đã đến lúc gọi dịch vụ khẩn cấp ngay lập tức, và thực hiện sơ cứu đột quỵ.

Các triệu chứng đột quỵ khác

• Mờ mắt, nhìn mờ hoặc mất thị lực, đặc biệt là ở một mắt

• Ngứa ran, suy nhược hoặc tê ở một bên của cơ thể

• Mất kiểm soát bàng quang hoặc ruột

• Chóng mặt hoặc choáng váng

• Mất thăng bằng hoặc ý thức

Nếu bạn hoặc ai đó có các triệu chứng đột quỵ, đừng chỉ nhìn và chờ. Ngay cả khi các triệu chứng chỉ ở mức độ nhẹ hoặc nhanh biến mất, hãy luôn nghiêm túc xem xét chúng. Chỉ mất vài phút để các tế bào não bắt đầu chết. Các nguy cơ tàn tật sau đột quỵ có thể giảm nếu bệnh nhân được dùng thuốc làm tan máu đông kịp thời trong khoảng 4,5 giờ, theo hướng dẫn của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) và Hiệp hội Đột quỵ Hoa Kỳ (ASA). Các hướng dẫn này cũng nêu rằng loại bỏ cục máu đông cơ học có thể được thực hiện trong vòng 24 giờ sau khi bắt đầu có các triệu chứng đột quỵ

Có thể biết trước các cảnh báo về đột quỵ không?

1. Dự đoán các tín hiệu

Cơn đột quỵ (tai biến) xảy ra đột ngột. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể dự đoán trước được các cơn đột quỵ nhờ cơ thể chúng ta có thể đã phát ra các tín hiệu cảnh báo trước một tuần, một tháng hoặc đến vài tháng. Song vì chủ quan hoặc thiếu tìm hiểu về đột quỵ nên nhiều người đã bỏ qua các cảnh báo quan trọng này.

Dấu hiệu cảnh báo sớm và đặc trưng nhất của đột quỵ là những cơn thiếu máu não thoáng qua. Tình trạng này xảy ra do sự ngưng tạm thời việc cung cấp máu lên não trong thời gian ngắn. 

Các triệu chứng thiếu máu não thoáng qua là một cơn đột quỵ nhẹ, xảy ra nhanh chóng, chỉ một vài phút đến vài giờ. Bệnh nhân bất ngờ đau đầu, chóng mặt, tay chân tê bì, yếu nửa người, khó nói, khó đi lại, mặt rủ xuống một bên, miệng lệch... Sau đó, cơ thể tự hồi phục hoàn toàn trong 24 giờ. Vì cơ thể sớm hồi phục bình thường nên bị nhiều người nhầm lẫn chúng với trúng gió hoặc tụt canxi.

2. Cảnh giác mức độ nguy hiểm

Đừng bao giờ bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo do thiếu máu não nhẹ. Chúng có thể là những tiềm tàng cho bệnh lý nguy hiểm tính mạng đột quỵ (hay còn gọi là tai biến mạch máu não). Với mức độ nguy hiểm của đột quỵ, ngoài việc cần khẩn cấp gọi cứu thương và trợ giúp y tế, thì sơ cứu đột quỵ (sơ cứu tai biến) nhanh tại chỗ cũng rất quan trọng. Sơ cứu đột quỵ đúng cách giúp đảm bảo an toàn và tính mạng cho người bệnh trong lúc chờ đợi hỗ trợ y tế từ bác sĩ cấp cứu.

Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ như méo miệng, yếu tay chân hoặc nói khó, cần gọi cấp cứu ngay lập tức để tranh thủ thời gian vàng điều trị. Việc nhận biết sớm và sơ cứu đúng cách có thể giúp giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.