7 bước sơ cứu đột quỵ trong trường hợp khẩn cấp

Đột quỵ (hay còn gọi là tai biến mạch máu não) là một tình trạng nguy hiểm đến tính mạng và cần được cấp cứu càng sớm càng tốt. Đột quỵ thường xảy ra đột ngột, nhưng trong một số trường hợp cơ thể có thể xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo sớm mà nhiều người dễ bỏ qua. Bài viết này hướng dẫn bạn cách xử trí và sơ cứu đột quỵ đúng cách trong trường hợp khẩn cấp, đồng thời giúp nhận biết dấu hiệu sớm để không bỏ lỡ thời gian vàng điều trị.

7 bước sơ cứu đột quỵ trong trường hợp khẩn cấp

Nếu bạn nghĩ rằng bạn hoặc ai đó xung quanh mình có thể đang bị đột quỵ, hãy bình tĩnh và thực hiện lần lượt các bước dưới đây:

1. Gọi cấp cứu ngay lập tức

Khi thấy người bệnh có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, việc quan trọng nhất là gọi cấp cứu càng sớm càng tốt. Không nên chờ xem triệu chứng có tự hết hay không, vì mỗi phút trôi qua đều có thể ảnh hưởng đến não bộ và khả năng hồi phục sau này.

2. Ghi nhớ thời điểm triệu chứng bắt đầu

Nếu có thể, hãy ghi nhớ hoặc ước lượng chính xác thời điểm đầu tiên người bệnh xuất hiện triệu chứng như méo miệng, yếu tay chân, nói khó hoặc lú lẫn. Đây là thông tin rất quan trọng để nhân viên y tế đánh giá hướng xử trí và khả năng điều trị cấp cứu phù hợp.

3. Nhận biết nhanh dấu hiệu đột quỵ bằng FAST

Để có thể sơ cứu đột quỵ đúng lúc, bạn cần biết các dấu hiệu điển hình của bệnh. Một cách đơn giản và phổ biến để ghi nhớ là quy tắc FAST:

• F - Face: Mặt có bị tê hay bị xệ một bên không?

• A - Arm: Một cánh tay có bị yếu, tê hoặc rơi xuống khi nâng cả hai tay lên không?

• S - Speech: Lời nói có bị nói lắp, khó hiểu hoặc khác thường không?

• T - Time: Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào ở trên, hãy gọi cấp cứu ngay lập tức.

4. Đặt người bệnh ở tư thế an toàn

Nếu người bệnh còn tỉnh nhưng mệt, hãy để họ nằm ở tư thế thoải mái, đầu hơi nâng nhẹ. Nếu người bệnh có dấu hiệu buồn nôn hoặc bất tỉnh nhưng vẫn còn thở, nên đặt nằm nghiêng an toàn sang một bên để giảm nguy cơ sặc nếu nôn ói xảy ra. Đồng thời, nới lỏng quần áo bó sát như khăn quàng, cà vạt hoặc cổ áo nếu thấy người bệnh khó chịu.

5. Kiểm tra tình trạng thở và theo dõi sát

Hãy quan sát xem người bệnh có còn thở bình thường hay không. Nếu người bệnh ngừng thở và bạn đã được huấn luyện sơ cứu, có thể thực hiện hồi sức tim phổi theo hướng dẫn sơ cứu cơ bản trong lúc chờ cấp cứu đến. Nếu người bệnh vẫn còn thở, hãy ở bên cạnh, trấn an họ và tiếp tục theo dõi xem tình trạng có thay đổi hay không.

6. Không cho ăn, uống hoặc tự ý dùng thuốc

Tuyệt đối không cho người nghi ngờ đột quỵ ăn uống bất cứ thứ gì, kể cả nước lọc, vì họ có thể bị sặc nếu nuốt kém. Bạn cũng không nên tự ý cho người bệnh dùng thuốc hạ huyết áp, aspirin hoặc bất kỳ loại thuốc nào khác khi chưa có chỉ định của bác sĩ, vì không phải mọi trường hợp đột quỵ đều giống nhau.

7. Không tự chữa theo mẹo dân gian, chuẩn bị thông tin cho nhân viên y tế

Không nên cạo gió, chích máu đầu ngón tay, bấm huyệt hay tự xử trí theo mẹo dân gian. Những cách này không giúp cải thiện đột quỵ mà còn có thể làm chậm thời gian cấp cứu. Trong lúc chờ nhân viên y tế, hãy cố gắng ghi nhớ các triệu chứng người bệnh đã gặp, thời điểm khởi phát, có bị ngã hay đập đầu không, và tiền sử bệnh nếu bạn biết để cung cấp lại khi cần.

Các triệu chứng đột quỵ khác bạn không nên bỏ qua

Ngoài quy tắc FAST, đột quỵ còn có thể đi kèm một số biểu hiện khác như:

• Mờ mắt, nhìn mờ hoặc mất thị lực, đặc biệt ở một mắt

• Tê, yếu hoặc ngứa ran ở một bên cơ thể

• Chóng mặt hoặc choáng váng

• Mất thăng bằng, đi đứng loạng choạng

• Lú lẫn, giảm ý thức hoặc bất tỉnh

Nếu bạn hoặc ai đó có các triệu chứng nghi ngờ đột quỵ, đừng chờ xem có tự hết hay không. Ngay cả khi triệu chứng chỉ thoáng qua hoặc cải thiện nhanh, bạn vẫn nên xem đó là tình huống cần cấp cứu.

Thời gian vàng cấp cứu đột quỵ quan trọng như thế nào?

Đột quỵ là một cấp cứu y khoa thật sự. Mỗi phút chậm trễ đều có thể làm tăng nguy cơ tổn thương não và để lại di chứng nặng nề. Trong một số trường hợp đột quỵ thiếu máu não, người bệnh có thể được đánh giá để dùng thuốc tiêu sợi huyết trong khoảng thời gian phù hợp sau khi khởi phát triệu chứng. Một số trường hợp khác có thể được xem xét can thiệp lấy huyết khối cơ học trong cửa sổ điều trị rộng hơn tùy chỉ định chuyên môn của bác sĩ.

Điều quan trọng nhất không phải là tự tính toán ở nhà còn bao nhiêu giờ, mà là gọi cấp cứu càng sớm càng tốt ngay khi nghi ngờ đột quỵ.

Có thể biết trước các cảnh báo về đột quỵ không?

1. Cảnh báo thiếu máu não thoáng qua

Trong một số trường hợp, cơ thể có thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo trước dưới dạng thiếu máu não thoáng qua (TIA). Đây thường được xem là một “cơn đột quỵ cảnh báo”, xảy ra khi lưu lượng máu lên não bị gián đoạn trong thời gian ngắn. Triệu chứng của TIA có thể giống đột quỵ như méo miệng, yếu tay chân, nói khó, chóng mặt hoặc mất thăng bằng, nhưng sau đó có thể tự hồi phục.

Nhiều người dễ chủ quan khi thấy cơ thể tự hồi phục trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, những dấu hiệu này không nên bị bỏ qua vì vẫn có thể là tín hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thật sự trong thời gian tiếp theo.

2. Cảnh giác mức độ nguy hiểm

Đừng bao giờ xem nhẹ những dấu hiệu như méo miệng, yếu nửa người, nói khó, nhìn mờ hoặc mất thăng bằng dù chúng chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn. Khi xuất hiện các biểu hiện nghi ngờ đột quỵ, điều cần làm là gọi cấp cứu ngay lập tức để tranh thủ thời gian điều trị và giảm nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.

Việc nhận biết sớm, sơ cứu đúng cách và chuyển người bệnh đến cơ sở y tế nhanh nhất có thể chính là yếu tố quan trọng giúp cải thiện cơ hội hồi phục.