Hotchland Nutrition

Khám nội tiết tố nữ ở bệnh viện nào hiệu quả và chính xác

Thứ Hai, 19/09/2022
Lê Vũ Trường Thi

Trước khi hỏi "khám nội tiết tố nữ ở bệnh viện nào", có hai câu hỏi cần trả lời trước: bạn có thực sự cần xét nghiệm không, và nếu có thì cần xét nghiệm gì. Vì kết quả nội tiết chỉ có ý nghĩa khi được đọc trong đúng bối cảnh: tuổi, chu kỳ kinh, thuốc đang dùng và lý do đi khám.

Bài viết giúp bạn biết những xét nghiệm nào thường được dùng, chuẩn bị gì trước khi làm, và cách chọn nơi khám cho đúng chuyên khoa.

Xét nghiệm nội tiết là gì?

Xét nghiệm estrogen đo nồng độ các estrogen trong mẫu máu, nước tiểu hoặc nước bọt1.

Estrogen không chỉ liên quan tới sức khỏe sinh sản như dậy thì, kinh nguyệt, thai kỳ và mãn kinh. Chúng còn quan trọng với nhiều chức năng chung của cơ thể ở cả nam và nữ, bao gồm mức cholesterol và đường huyết khỏe mạnh, sức mạnh của xương và cơ, cùng các chức năng não bộ như khả năng tập trung1.

Khám và xét nghiệm nội tiết tố nữ cần được bác sĩ chỉ định
Xét nghiệm nội tiết chỉ có giá trị khi được đọc trong bối cảnh lâm sàng cụ thể

Ba loại estrogen thường được xét nghiệm

Có nhiều loại estrogen, nhưng chỉ ba loại thường được xét nghiệm1:

  • Estrone (E1): yếu nhất trong ba loại, chủ yếu do mô mỡ và tuyến thượng thận tạo ra ở cả nam và nữ. Ở nữ, buồng trứng cũng tạo estrone. Đây là loại estrogen duy nhất phụ nữ tiếp tục tạo ra sau mãn kinh.
  • Estradiol (E2): estrogen chính ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản chưa mang thai, chủ yếu do buồng trứng tạo ra. Nó giúp giải phóng trứng mỗi chu kỳ và làm dày niêm mạc tử cung, đồng thời hỗ trợ sức khỏe não và xương.
  • Estriol (E3): tăng lên trong thai kỳ, được tạo ra ở nhau thai. Nam giới và phụ nữ không mang thai có nồng độ loại này rất thấp.

Khi nào bạn cần xét nghiệm nội tiết?

Với phụ nữ, xét nghiệm estrogen có thể cần khi1:

  • Có dấu hiệu dậy thì sớm hoặc muộn, như phát triển ngực, lông cơ thể, hông nở ra trước 8 tuổi hoặc sau 13 tuổi.
  • Đang trong độ tuổi sinh sản mà kinh nguyệt bất thường hoặc mất kinh hoàn toàn.
  • Không thể có thai sau một năm cố gắng.
  • Có thai kỳ nguy cơ cao.
  • Có triệu chứng mãn kinh như bốc hỏa hoặc đổ mồ hôi đêm.
  • Đang dùng liệu pháp hormone sau mãn kinh.
  • Chảy máu âm đạo sau mãn kinh.

Xét nghiệm cũng được dùng để hỗ trợ chẩn đoán các tình trạng như hội chứng buồng trứng đa nang, rối loạn tuyến giáp hoặc tuyến yên, vô sinh, một số khối u buồng trứng sản xuất estrogen, và giai đoạn tiền mãn kinh. Ngoài ra còn dùng để theo dõi điều trị vô sinh, liệu pháp hormone cho mãn kinh và điều trị hormone trong một số bệnh ung thư1.

Nên đi khám khi có dấu hiệu bất thường kéo dài
Đi khám khi có triệu chứng cụ thể sẽ hiệu quả hơn là xét nghiệm đại trà

Ở nam giới

Nam giới có thể cần xét nghiệm estradiol hoặc estrone khi có dấu hiệu dậy thì muộn, ngực to ra hoặc các triệu chứng khác của tình trạng estrogen quá cao1.

Xét nghiệm diễn ra như thế nào?

Tại phòng khám hoặc phòng xét nghiệm, bạn sẽ cung cấp mẫu máu hoặc nước tiểu. Với bộ test tại nhà, mẫu thường là nước bọt1.

  • Xét nghiệm máu: lấy máu từ tĩnh mạch ở cánh tay, thường mất chưa tới năm phút1.
  • Xét nghiệm nước tiểu: cần thu toàn bộ nước tiểu trong 24 giờ theo hướng dẫn cụ thể, và bảo quản lạnh trong thời gian thu mẫu1.
  • Test nước bọt tại nhà: bạn thu mẫu rồi gửi tới phòng xét nghiệm. MedlinePlus khuyên nên hỏi bác sĩ loại test nước bọt nào phù hợp và trao đổi kết quả với bác sĩ1.

Chuẩn bị trước khi xét nghiệm

Đây là phần rất hay bị bỏ qua: bạn có thể cần ngừng một số thực phẩm bổ sung và thuốc trước khi làm xét nghiệm, chẳng hạn thuốc tránh thai và liệu pháp hormone cho mãn kinh1.

Quan trọng: hãy nói với bác sĩ mọi thứ bạn đang dùng, nhưng không tự ý ngừng thuốc trừ khi bác sĩ yêu cầu1.

Đọc kết quả: vì sao không nên tự diễn giải

Một mức estrogen được xem là bình thường phụ thuộc vào nhiều yếu tố: tuổi của bạn, giới tính, lý do làm xét nghiệm, loại estrogen được đo, và kết quả của các xét nghiệm khác bạn đã làm1.

Thêm vào đó, nếu bạn còn kinh nguyệt, xét nghiệm máu có thể không chính xác do estrogen dao động tự nhiên trong suốt chu kỳ2. Đây là lý do một con số đơn lẻ không nói lên nhiều điều, và cũng là lý do các gói "xét nghiệm hormone trọn gói" tự đặt online thường không cho bạn câu trả lời thật sự.

Xem thêm: Nồng độ estrogen cao: triệu chứng và nguyên nhân

Nên khám ở đâu?

Thay vì chọn theo danh sách bệnh viện, hãy chọn theo tiêu chí. Nơi khám phù hợp cần:

  • Có chuyên khoa phù hợp với vấn đề của bạn: sản phụ khoa nếu liên quan kinh nguyệt, thai sản, hiếm muộn; nội tiết nếu nghi ngờ tuyến giáp, tuyến yên hoặc rối loạn chuyển hóa.
  • Có bác sĩ trực tiếp thăm khám và chỉ định xét nghiệm, không phải nơi bán gói xét nghiệm rồi trả kết quả cho bạn tự đọc.
  • Có phòng xét nghiệm đạt chuẩn và trả kết quả kèm khoảng tham chiếu rõ ràng.
  • Sẵn sàng hẹn tái khám để theo dõi, vì nội tiết thường cần đánh giá theo thời gian chứ không phải một lần.

Ở Việt Nam, các bệnh viện phụ sản lớn và bệnh viện đa khoa có khoa Nội tiết hoặc khoa Phụ sản tại tuyến tỉnh và tuyến trung ương đều đáp ứng được những tiêu chí này. Nếu bạn đã có bác sĩ sản phụ khoa quen theo dõi, đó thường là điểm bắt đầu tốt nhất vì họ nắm được tiền sử của bạn.

Chọn nơi khám có chuyên khoa phù hợp và bác sĩ trực tiếp thăm khám
Ưu tiên nơi có bác sĩ chuyên khoa trực tiếp khám và theo dõi

Chuẩn bị gì để buổi khám hiệu quả hơn?

Mang theo hoặc ghi sẵn những thông tin sau sẽ giúp bác sĩ đánh giá nhanh và chính xác hơn:

  • Ngày đầu của kỳ kinh gần nhất và độ dài chu kỳ trong vài tháng qua.
  • Danh sách thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng, gồm cả thuốc tránh thai.
  • Triệu chứng cụ thể, thời điểm bắt đầu và mức độ ảnh hưởng tới sinh hoạt.
  • Tiền sử bệnh của bản thân và gia đình.
  • Kết quả xét nghiệm cũ nếu có.

Tóm lại

Câu hỏi quan trọng không phải là khám ở bệnh viện nào, mà là bạn có triệu chứng gì, cần xét nghiệm nào và ai sẽ đọc kết quả cho bạn. Xét nghiệm nội tiết chỉ có ý nghĩa khi gắn với tuổi, chu kỳ kinh, thuốc đang dùng và lý do đi khám. Hãy chọn nơi có bác sĩ chuyên khoa trực tiếp thăm khám, chỉ định xét nghiệm và theo dõi, thay vì tự mua gói xét nghiệm rồi tự diễn giải.

❓ Câu hỏi thường gặp

1. Xét nghiệm nội tiết lấy mẫu gì?
Có thể là máu, nước tiểu hoặc nước bọt. Tại cơ sở y tế thường là máu hoặc nước tiểu; bộ test tại nhà thường dùng nước bọt và nên được trao đổi kết quả với bác sĩ.

2. Cần nhịn ăn hay ngừng thuốc trước khi xét nghiệm không?
Bạn có thể cần ngừng một số thực phẩm bổ sung và thuốc như thuốc tránh thai hoặc liệu pháp hormone trước khi làm xét nghiệm. Hãy báo bác sĩ mọi thứ đang dùng, nhưng không tự ý ngừng thuốc khi chưa được yêu cầu.

3. Xét nghiệm nội tiết nên làm vào ngày nào của chu kỳ?
Tùy loại xét nghiệm và mục đích đánh giá, nên do bác sĩ chỉ định. Estrogen dao động trong suốt chu kỳ nên thời điểm lấy mẫu ảnh hưởng tới cách đọc kết quả.

4. Một lần xét nghiệm có đủ kết luận không?
Thường là không. Mức estrogen được xem là bình thường phụ thuộc vào tuổi, giới tính, lý do xét nghiệm, loại estrogen được đo và các xét nghiệm khác. Bác sĩ có thể cần thêm xét nghiệm hoặc theo dõi theo thời gian.

5. Gói xét nghiệm hormone tự đặt online có dùng được không?
Kết quả cần được diễn giải cùng bác sĩ. Một con số đơn lẻ không nói lên nhiều điều nếu tách khỏi bối cảnh chu kỳ, thuốc đang dùng và triệu chứng.

6. Nên khám chuyên khoa nào?
Sản phụ khoa nếu vấn đề liên quan kinh nguyệt, thai sản hoặc hiếm muộn. Nội tiết nếu nghi ngờ tuyến giáp, tuyến yên hoặc rối loạn chuyển hóa. Bác sĩ đang theo dõi cho bạn có thể chuyển bạn tới đúng chuyên khoa.

📚 Nguồn tham khảo
  1. MedlinePlus - Estrogen Levels Test - https://medlineplus.gov/lab-tests/estrogen-levels-test/
  2. Cleveland Clinic - High Estrogen: Causes, Symptoms, Dominance & Treatment - https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/22363-high-estrogen
  3. MedlinePlus - Follicle-Stimulating Hormone (FSH) Levels Test - https://medlineplus.gov/lab-tests/follicle-stimulating-hormone-fsh-levels-test/

Viết bình luận của bạn

Tin liên quan