Cảnh báo 5 dấu hiệu báo trước cơn đột quỵ

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu y khoa có thể xảy ra đột ngột và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, khả năng vận động, ngôn ngữ, trí nhớ, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu báo trước cơn đột quỵ và gọi cấp cứu đúng lúc có vai trò rất quan trọng, giúp người bệnh được tiếp cận điều trị trong khoảng thời gian phù hợp và giảm nguy cơ biến chứng nặng.

Đột quỵ là gì?

Đột quỵ, hay còn gọi là tai biến mạch máu não, xảy ra khi dòng máu nuôi một vùng não bị tắc nghẽn hoặc khi mạch máu trong não bị vỡ. Khi tế bào não không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất, chức năng thần kinh có thể bị ảnh hưởng nhanh chóng. Người bệnh có thể đột ngột yếu liệt, nói khó, méo miệng, nhìn mờ, chóng mặt, rối loạn ý thức hoặc hôn mê.

Điểm nguy hiểm của đột quỵ là nhiều triệu chứng xuất hiện bất ngờ, dễ bị nhầm với mệt mỏi, tụt huyết áp, đau đầu thông thường hoặc rối loạn tiền đình. Tuy nhiên, nếu các dấu hiệu xảy ra đột ngột, đặc biệt chỉ ở một bên cơ thể hoặc đi kèm nói khó, méo miệng, mất thăng bằng, người bệnh cần được cấp cứu ngay. Không nên tự theo dõi quá lâu tại nhà, tự dùng thuốc hoặc áp dụng mẹo dân gian.

5 dấu hiệu báo trước cơn đột quỵ không nên bỏ qua

1. Thị lực thay đổi đột ngột

Một trong những dấu hiệu có thể gặp trước hoặc trong cơn đột quỵ là thay đổi thị lực đột ngột. Người bệnh có thể nhìn mờ một bên mắt, nhìn mờ cả hai mắt, nhìn đôi, thấy tối sầm như có màn che trước mắt hoặc khó tập trung khi quan sát. Dấu hiệu này đôi khi không rõ ràng với người xung quanh nên dễ bị bỏ qua.

Nếu tình trạng nhìn mờ xuất hiện đột ngột, đặc biệt đi kèm yếu tay chân, méo miệng, nói khó, chóng mặt, đau đầu dữ dội hoặc mất thăng bằng, không nên xem đây chỉ là biểu hiện mệt mỏi. Người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được đánh giá nguyên nhân.

2. Tê yếu tay chân, nhất là ở một bên cơ thể

Người có dấu hiệu đột quỵ thường xuất hiện tình trạng tê, yếu hoặc khó cử động tay chân, đặc biệt ở một bên cơ thể. Người bệnh có thể cầm nắm kém, đánh rơi đồ vật, không nâng được một bên tay, đi loạng choạng, khó nhấc chân hoặc cảm thấy cơ thể mất thăng bằng bất thường.

Một cách kiểm tra đơn giản là yêu cầu người bệnh giơ đồng thời hai tay lên. Nếu một bên tay rơi xuống, không nâng được hoặc yếu rõ rệt hơn bên còn lại, cần nghĩ đến nguy cơ đột quỵ và gọi cấp cứu ngay. Dấu hiệu này dù chỉ kéo dài vài phút rồi tự hết cũng không nên chủ quan, vì đó có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua.

3. Méo miệng, lệch mặt hoặc nói ngọng bất thường

Méo miệng, lệch mặt, nhân trung lệch hoặc nụ cười không cân xứng là dấu hiệu cảnh báo quan trọng. Khi yêu cầu người bệnh cười, một bên mặt có thể bị xệ xuống hoặc cử động kém hơn bên còn lại. Đây là biểu hiện dễ nhận biết trong nguyên tắc FAST thường dùng để phát hiện sớm đột quỵ.

Bên cạnh đó, người bệnh có thể nói ngọng, nói lắp, khó tìm từ, nói không rõ câu, trả lời không đúng ý hoặc không hiểu lời người khác nói. Nếu trước đó người bệnh vẫn nói chuyện bình thường nhưng đột ngột có biểu hiện rối loạn ngôn ngữ, cần xử trí như một tình huống cấp cứu, không nên chờ xem có tự hết hay không.

4. Đau đầu dữ dội, chóng mặt hoặc mất thăng bằng

Đau đầu có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng cơn đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột, khác thường so với mọi lần, đặc biệt nếu đi kèm nôn ói, chóng mặt, nhìn mờ, yếu liệt hoặc rối loạn ý thức thì cần được xem là dấu hiệu nguy hiểm. Một số trường hợp đột quỵ xuất huyết có thể gây đau đầu rất mạnh và diễn tiến nhanh.

Ngoài đau đầu, người bệnh có thể đột ngột mất thăng bằng, đi không vững, chóng mặt nặng, phối hợp động tác kém hoặc cảm giác cơ thể không còn kiểm soát tốt. Nếu các biểu hiện này xảy ra cùng lúc với yếu tay chân, nói khó hoặc nhìn mờ, cần gọi cấp cứu ngay thay vì tự lái xe đến bệnh viện.

5. Lú lẫn, rối loạn ý thức hoặc khó diễn đạt suy nghĩ

Một số người bị đột quỵ có thể đột ngột lú lẫn, mất định hướng, không hiểu người khác nói gì, khó diễn đạt suy nghĩ, nói sai từ hoặc không thể trả lời câu hỏi đơn giản. Trường hợp nặng hơn, người bệnh có thể lơ mơ, buồn ngủ bất thường, ngất hoặc mất ý thức.

Rối loạn ý thức là dấu hiệu nguy hiểm, đặc biệt khi đi kèm yếu liệt, méo miệng, nói khó hoặc đau đầu dữ dội. Trong tình huống này, người nhà không nên cho người bệnh ăn uống, không cố cạy miệng, không tự cho uống thuốc và không chờ người bệnh “tỉnh lại rồi tính”. Cách an toàn nhất là gọi cấp cứu ngay.

Nguyên tắc FAST giúp nhận biết đột quỵ nhanh

Để dễ ghi nhớ các dấu hiệu chính của đột quỵ, có thể áp dụng nguyên tắc FAST:

• F - Face: Khuôn mặt bị lệch, miệng méo, cười không cân xứng.

• A - Arm: Một bên tay yếu, tê hoặc không nâng lên được.

• S - Speech: Nói khó, nói ngọng, nói lắp hoặc không hiểu lời nói.

• T - Time: Thời gian là yếu tố quan trọng, cần gọi cấp cứu ngay khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ.

Tại Việt Nam, khi nghi ngờ đột quỵ, người nhà nên gọi cấp cứu 115 hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện có khả năng xử trí đột quỵ càng sớm càng tốt. Cần ghi nhớ thời điểm triệu chứng bắt đầu, vì thông tin này rất quan trọng để bác sĩ lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

Xem thêm: 7 bước sơ cứu đột quỵ trong trường hợp khẩn cấp

Cần làm gì khi nghi ngờ có cơn đột quỵ?

• Gọi cấp cứu ngay: Không chờ triệu chứng tự hết, đặc biệt khi người bệnh méo miệng, yếu tay chân, nói khó, nhìn mờ hoặc đau đầu dữ dội.

• Ghi nhớ thời điểm khởi phát: Cố gắng xác định thời điểm người bệnh bắt đầu có triệu chứng hoặc lần cuối cùng còn bình thường.

• Không tự ý dùng thuốc: Không tự cho uống aspirin, thuốc chống đông, thuốc hạ áp hoặc thuốc dân gian khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

• Không cho ăn uống nếu người bệnh lơ mơ: Người bị rối loạn ý thức, nôn ói hoặc khó nuốt có nguy cơ sặc.

• Không tự lái xe: Nếu chính bạn có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, hãy gọi người hỗ trợ hoặc gọi cấp cứu thay vì tự điều khiển phương tiện.

Các biện pháp giúp giảm nguy cơ đột quỵ trong sinh hoạt

1. Duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý

Nhiều yếu tố nguy cơ của đột quỵ có liên quan đến huyết áp cao, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, bệnh tim mạch, thừa cân và lối sống thiếu lành mạnh. Vì vậy, chế độ ăn uống cân bằng là một phần quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ tai biến mạch máu não.

• Ăn đa dạng rau xanh, trái cây, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm giàu chất xơ.

• Ưu tiên cá, thịt trắng, trứng, đậu và các nguồn đạm phù hợp; hạn chế ăn quá nhiều thịt đỏ hoặc thịt chế biến sẵn.

• Hạn chế thực phẩm nhiều chất béo bão hòa, đồ chiên xào nhiều dầu mỡ, thức ăn nhanh và món ăn quá mặn.

• Giảm đồ ngọt, nước ngọt, bánh kẹo và thực phẩm chứa nhiều đường tinh luyện.

• Uống đủ nước, hạn chế rượu bia và tránh lạm dụng đồ uống có chất kích thích.

2. Kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu

Tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của đột quỵ. Người có bệnh nền như cao huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch hoặc rung nhĩ nên tái khám định kỳ và dùng thuốc theo đúng chỉ định. Không nên tự ý ngưng thuốc khi thấy cơ thể khỏe hơn, vì các bệnh lý này có thể diễn tiến âm thầm.

Việc theo dõi các chỉ số sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm bất thường và điều chỉnh lối sống phù hợp. Người có nguy cơ cao nên hỏi bác sĩ về mục tiêu huyết áp, đường huyết, mỡ máu và kế hoạch theo dõi cá nhân.

3. Giảm muối trong chế độ ăn hằng ngày

Ăn quá mặn có thể góp phần làm tăng huyết áp, từ đó làm tăng nguy cơ các biến cố tim mạch và đột quỵ. Để giảm lượng muối, nên hạn chế nước chấm mặn, đồ hộp, thực phẩm chế biến sẵn, mì gói, dưa muối, đồ khô tẩm mặn và thói quen nêm thêm muối khi ăn.

Thay vì giảm muối đột ngột khiến món ăn khó dùng, có thể điều chỉnh từ từ, kết hợp thêm gia vị tự nhiên như hành, tỏi, tiêu, rau thơm hoặc chanh để món ăn vẫn ngon miệng. Người có bệnh tăng huyết áp hoặc bệnh thận nên hỏi ý kiến bác sĩ về chế độ ăn phù hợp.

4. Giữ ấm cơ thể và tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột

Ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh tim mạch, huyết áp cao, việc thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể khiến cơ thể phản ứng mạnh hơn. Vì vậy, trong thời điểm giao mùa, trời lạnh hoặc khi ra vào phòng máy lạnh, nên chú ý giữ ấm cơ thể, tránh tắm khuya, tránh bật dậy quá nhanh sau khi ngủ và không ra ngoài lạnh đột ngột khi chưa chuẩn bị.

Giữ ấm không có nghĩa là có thể phòng tránh hoàn toàn đột quỵ, nhưng đây là một thói quen hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, nhất là với người có bệnh nền. Nếu có biểu hiện bất thường như đau ngực, khó thở, yếu liệt, nói khó hoặc đau đầu dữ dội, cần đi khám ngay.

5. Duy trì lối sống lành mạnh và tinh thần ổn định

Căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, ít vận động và thừa cân đều có thể ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe tim mạch. Để giảm nguy cơ đột quỵ, nên duy trì vận động phù hợp, ngủ đủ giấc, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá và tái khám định kỳ nếu có bệnh nền.

Tinh thần ổn định cũng đóng vai trò quan trọng trong sức khỏe tổng thể. Bạn có thể thư giãn bằng cách đi bộ, hít thở sâu, đọc sách, trò chuyện với người thân hoặc tham gia các hoạt động nhẹ nhàng. Nếu thường xuyên lo âu, mất ngủ hoặc căng thẳng kéo dài, nên tìm sự hỗ trợ từ chuyên gia y tế.

Lưu ý về sản phẩm hỗ trợ sức khỏe não bộ

Bên cạnh chế độ ăn uống, vận động và kiểm soát bệnh nền, một số người có thể quan tâm đến các sản phẩm hỗ trợ sức khỏe não bộ như một phần trong thói quen chăm sóc sức khỏe hằng ngày. Tuy nhiên, các sản phẩm hỗ trợ không có tác dụng thay thế thuốc điều trị, không dùng để cấp cứu, điều trị hoặc phòng ngừa tuyệt đối đột quỵ. Khi có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, việc cần làm là gọi cấp cứu ngay, không sử dụng sản phẩm hỗ trợ để chờ triệu chứng giảm.

TPBVSK MegaBrain là sản phẩm hỗ trợ chăm sóc sức khỏe não bộ với các thành phần như chiết xuất lá bạch quả, rau má và rễ sâm Tây Bá Lợi Á. Sản phẩm có thể được cân nhắc trong lối sống chăm sóc sức khỏe chủ động, phù hợp với người quan tâm đến tuần hoàn não, sự tỉnh táo và khả năng tập trung. Người đang dùng thuốc chống đông, thuốc tim mạch, người chuẩn bị phẫu thuật, phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú hoặc người có bệnh mạn tính nên hỏi ý kiến chuyên gia y tế trước khi sử dụng.

Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Kết luận

Đột quỵ là tình trạng nguy hiểm, cần được nhận biết và xử trí kịp thời. 5 dấu hiệu đáng chú ý gồm thay đổi thị lực đột ngột, tê yếu tay chân một bên, méo miệng hoặc nói khó, đau đầu dữ dội kèm chóng mặt, và rối loạn ý thức. Khi nghi ngờ đột quỵ, hãy gọi cấp cứu 115, ghi nhớ thời điểm khởi phát triệu chứng và không tự ý dùng thuốc tại nhà. Chủ động kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu, ăn uống cân bằng, vận động đều và tái khám định kỳ là những việc cần thiết để giảm nguy cơ đột quỵ trong cuộc sống hằng ngày.

📚 Nguồn tham khảo

1. CDC - Stroke Signs and Symptoms: https://www.cdc.gov/stroke/signs-symptoms/index.html

2. NINDS - Stroke Signs and Symptoms: https://www.ninds.nih.gov/health-information/stroke/signs-and-symptoms

3. Mayo Clinic - Stroke Symptoms and Causes: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/stroke/symptoms-causes/syc-20350113

❓ Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Cơn thiếu máu não thoáng qua có nguy hiểm không?
Có. Dù triệu chứng có thể tự hết sau vài phút hoặc vài giờ, cơn thiếu máu não thoáng qua vẫn là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thật sự. Người bệnh nên đi khám sớm để được đánh giá và phòng ngừa biến cố tiếp theo.

Đột nhiên nhìn mờ một mắt có phải dấu hiệu đột quỵ không?
Có thể. Nếu nhìn mờ, mất thị lực hoặc nhìn đôi xuất hiện đột ngột, nhất là khi đi kèm yếu tay chân, nói khó, méo miệng hoặc chóng mặt, cần đi cấp cứu ngay.

Tại sao người bị đột quỵ không giơ tay lên được?
Đột quỵ có thể ảnh hưởng đến vùng não điều khiển vận động, khiến một bên tay hoặc chân bị yếu, tê hoặc không cử động bình thường. Đây là một trong những dấu hiệu quan trọng trong nguyên tắc FAST.

Nói lắp hoặc nói ngọng đột ngột có nguy hiểm không?
Có. Nói khó, nói ngọng, nói lắp hoặc không hiểu lời nói có thể là dấu hiệu rối loạn ngôn ngữ do đột quỵ. Người bệnh cần được cấp cứu sớm, không nên chờ triệu chứng tự hết.

Khi nghi ngờ đột quỵ có nên tự uống aspirin không?
Không nên tự ý uống aspirin, thuốc chống đông, thuốc hạ áp hoặc bất kỳ thuốc nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Đột quỵ có nhiều dạng khác nhau, việc tự dùng thuốc có thể gây nguy hiểm.