Thiếu axit folic khi mang thai gây nguy cơ dị tật ống thần kinh

Trong suốt thai kỳ, dinh dưỡng đóng vai trò nền tảng để bảo vệ sức khỏe mẹ và đảm bảo sự phát triển toàn diện của thai nhi. Một trong những vi chất quan trọng nhất chính là axit folic (vitamin B9).

Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy, thiếu axit folic khi mang thai là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra dị tật ống thần kinh – nhóm dị tật bẩm sinh nghiêm trọng ảnh hưởng đến não và tủy sống của trẻ.

1. Dị tật ống thần kinh là gì và giai đoạn hình thành

Ống thần kinh là cấu trúc phôi ban đầu sẽ phát triển thành não và tủy sống của thai nhi.

• Thời điểm hình thành: từ tuần 3 đến tuần 4 sau thụ thai (21–28 ngày).
• Nếu trong giai đoạn này mẹ bầu thiếu axit folic, ống thần kinh có thể không đóng kín hoàn toàn.

Các dạng dị tật phổ biến:

• Spina bifida (nứt cột sống).

• Anencephaly (thiếu não).

• Encephalocele (thoát vị não - màng não).

Đây là những dị tật bẩm sinh nặng nề, ảnh hưởng đến chất lượng sống, thậm chí có thể gây tử vong sơ sinh.

2. Cơ chế liên quan thiếu axit folic dẫn đến dị tật ống thần kinh

Axit folic (vitamin B9) đóng vai trò:

• Tổng hợp DNA và RNA.

• Hỗ trợ phân chia tế bào nhanh trong giai đoạn phát triển phôi.

Khi thiếu folate:

• Tế bào phôi không phân chia đúng cách.

• Ống thần kinh không thể đóng kín → gây dị tật.

👉 Nghiên cứu cho thấy: bổ sung axit folic trước và trong giai đoạn sớm thai kỳ giúp giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh (NTDs) 50–70%.

3. Mức độ nguy cơ khi thiếu và các yếu tố làm tăng rủi ro

Một số yếu tố bên cạnh việc thiếu axit folic làm tăng nguy cơ dị tật ống thần kinh:

4. Liều axit folic để phòng ngừa dị tật ống thần kinh

WHO khuyến nghị phụ nữ nên dùng 400 µg acid folic/ngày từ thời điểm trước khi mang thai ít nhất 1 tháng, và duy trì qua 12 tuần đầu của thai kỳ.

Những người có nguy cơ cao hoặc có tiền sử dị tật ống thần kinh có thể được chỉ định liều cao hơn (ví dụ 4–5 mg/ngày), nhưng chỉ theo hướng dẫn của bác sĩ.

5. Cách phòng ngừa thiếu axit folic để giảm rủi ro

• Bổ sung sớm: ít nhất 1 tháng trước thụ thai và 3 tháng đầu thai kỳ.

• Kết hợp thực phẩm giàu axit folic: rau xanh, đậu, cam quýt, ngũ cốc nguyên hạt.

• Sử dụng viên uống bổ sung: khi chế độ ăn không đủ hoặc mẹ có yếu tố rủi ro.

• Theo dõi sức khỏe định kỳ: kiểm tra mức folate và B12 khi cần.

Kết luận

Thiếu axit folic khi mang thai là một trong các nguyên nhân chính dẫn đến dị tật ống thần kinh — một nhóm dị tật nghiêm trọng ảnh hưởng não bộ và tủy sống của trẻ. Việc bổ sung acid folic đúng cách, liều lượng phù hợp từ trước thụ thai và trong giai đoạn đầu mang thai là biện pháp dự phòng hiệu quả.

👉 Xem thêm tại đây: Axit folic cho bà bầu: Vai trò & cách bổ sung.