Hotchland Nutrition

Tê bì tay chân nên bổ sung dưỡng chất gì và khi nào cần đi khám?

Thứ Năm, 18/01/2024
HONG CHI TOAN

Tê bì tay chân không phải lúc nào cũng do thiếu chất. Cảm giác kiến bò, châm chích, tê rần hoặc giảm cảm giác có thể liên quan đến chèn ép dây thần kinh, bệnh lý chuyển hóa, tuần hoàn, tác dụng phụ thuốc, thiếu vitamin B12 hoặc nhiều nguyên nhân khác.

Vì vậy, câu hỏi “tê bì tay chân bổ sung dưỡng chất gì?” nên được hiểu theo hướng: dưỡng chất nào cần kiểm tra và tối ưu khi khẩu phần thiếu hoặc có nguy cơ thiếu, đồng thời khi nào cần đi khám để tìm nguyên nhân thật sự.

Tê bì tay chân và các dưỡng chất cần lưu ý
Tê bì kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm yếu cơ cần được đánh giá nguyên nhân, không chỉ tự bổ sung dưỡng chất.

1. Vì sao tê bì tay chân không nên tự kết luận là thiếu chất?

Tê bì là triệu chứng thần kinh cảm giác, có thể xuất hiện khi dây thần kinh bị chèn ép, tổn thương hoặc hoạt động bất thường. Ví dụ, ngồi vắt chân lâu có thể gây tê tạm thời do chèn ép. Ngược lại, tê kéo dài có thể liên quan đến bệnh thần kinh ngoại biên, đái tháo đường, thiếu vitamin B12, bệnh tuyến giáp, bệnh thận hoặc các vấn đề khác.1

Nếu chỉ uống bổ sung mà không tìm nguyên nhân, người bệnh có thể bỏ lỡ tình trạng cần điều trị. Đặc biệt, tê kèm yếu tay chân, đi loạng choạng, méo miệng, nói khó, đau đầu dữ dội hoặc tê một bên người cần được xử trí y tế khẩn cấp.

2. Vitamin B12: dưỡng chất cần nghĩ đến khi tê bì kéo dài

Vitamin B12 cần thiết cho hệ thần kinh và quá trình tạo máu. Thiếu vitamin B12 có thể gây tê bì, cảm giác kim châm ở tay chân, mệt mỏi, yếu, thiếu máu và một số biểu hiện thần kinh khác. Nguy cơ thiếu B12 cao hơn ở người ăn chay trường, người lớn tuổi, người có bệnh lý hấp thu, từng phẫu thuật dạ dày ruột hoặc dùng một số thuốc kéo dài.2

Nguồn thực phẩm giàu vitamin B12 gồm thịt, cá, trứng, sữa và thực phẩm tăng cường B12. Người nghi ngờ thiếu B12 nên xét nghiệm và hỏi chuyên gia y tế, vì thiếu kéo dài có thể ảnh hưởng thần kinh và không nên tự xử lý bằng liều ngẫu nhiên.

3. Vitamin B1, B6 và folate: cần đủ, không nên lạm dụng

Các vitamin nhóm B tham gia vào chuyển hóa năng lượng và chức năng thần kinh. Khẩu phần quá nghèo dinh dưỡng, uống rượu nhiều hoặc một số bệnh lý có thể làm tăng nguy cơ thiếu vitamin nhóm B. Tuy nhiên, không phải cứ tê bì là cần uống liều cao vitamin B tổng hợp.

Riêng vitamin B6 là ví dụ cần thận trọng: thiếu B6 có thể gây vấn đề thần kinh, nhưng dùng liều cao kéo dài cũng có thể gây bệnh thần kinh cảm giác. Vì vậy, bổ sung nên theo nhu cầu thực tế, tránh tâm lý “uống càng nhiều càng tốt”.3

4. Magie, canxi, vitamin D và điện giải: hỗ trợ cơ xương, nhưng không phải câu trả lời cho mọi tê bì

Magie, canxi, vitamin D và các chất điện giải có vai trò với cơ, xương và dẫn truyền thần kinh cơ. Khi khẩu phần thiếu, ít tiếp xúc nắng, ăn uống kém hoặc có bệnh lý làm rối loạn điện giải, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra và bổ sung phù hợp.

Dù vậy, vai trò sinh lý của một dưỡng chất không đồng nghĩa với việc bổ sung sẽ làm hết tê bì. Nếu triệu chứng tê do chèn ép dây thần kinh cổ tay, thoát vị đĩa đệm, đái tháo đường hoặc bệnh thần kinh ngoại biên, việc xử trí nguyên nhân vẫn là trọng tâm.

5. Nên ăn gì khi hay bị tê bì tay chân?

Một chế độ ăn cân bằng giúp giảm nguy cơ thiếu vi chất. Bạn có thể ưu tiên cá, thịt nạc, trứng, sữa, đậu đỗ, rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt và uống đủ nước. Nếu ăn chay trường, nên chú ý nguồn B12 từ thực phẩm tăng cường hoặc sản phẩm bổ sung phù hợp sau khi được tư vấn.

Để xây dựng nền tảng ăn uống lành mạnh hơn, bạn có thể tham khảo thêm lời khuyên về chế độ dinh dưỡng từ các chuyên gia dinh dưỡng. Thực phẩm bổ sung chỉ nên được xem là cách bù thiếu hụt hoặc hỗ trợ khẩu phần, không phải phương pháp điều trị nguyên nhân gây tê bì.

6. Khi nào nên đi khám?

Hãy đi khám nếu tê bì kéo dài, tái phát thường xuyên, lan rộng, kèm yếu cơ, đau cổ hoặc đau lưng lan xuống tay chân, mất thăng bằng, giảm cảm giác rõ, vết thương lâu lành, khát nhiều tiểu nhiều hoặc đang có bệnh nền như đái tháo đường. Cần đi cấp cứu nếu tê yếu đột ngột một bên người, nói khó, méo miệng, đau đầu dữ dội, lú lẫn hoặc mất kiểm soát tiểu tiện, đại tiện.

Bác sĩ có thể khai thác bệnh sử, khám thần kinh, xét nghiệm đường huyết, vitamin B12, chức năng tuyến giáp hoặc chỉ định thăm dò khác tùy trường hợp. Đây là cách an toàn hơn so với tự mua nhiều loại vitamin khi chưa biết nguyên nhân.

Kết luận

Tê bì tay chân có thể liên quan đến thiếu vitamin B12 hoặc một số dưỡng chất, nhưng cũng có thể do chèn ép dây thần kinh, bệnh chuyển hóa hoặc bệnh thần kinh ngoại biên. Hãy ưu tiên ăn uống cân bằng, bổ sung khi có nguy cơ thiếu hoặc được tư vấn, đồng thời đi khám nếu tê kéo dài, nặng dần hoặc kèm dấu hiệu thần kinh bất thường.

Nguồn tham khảo

  1. NHS. Peripheral neuropathy.
  2. NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin B12 Fact Sheet for Consumers.
  3. NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin B6 Fact Sheet for Consumers.

Viết bình luận của bạn

Tin liên quan